Мен -----ба--а -и-өө -а--ы-деп-өз-мө ----о-берем.
М__ а___ б____ б____ б____ д__ ө____ с____ б_____
М-н а-д- б-ш-а б-р-ө б-р-ы д-п ө-ү-ө с-р-о б-р-м-
-------------------------------------------------
Мен анда башка бирөө барбы деп өзүмө суроо берем. 0 Men ---a--a-ka--i-öö----bı-d---ö--m--s-r-----re-.M__ a___ b____ b____ b____ d__ ö____ s____ b_____M-n a-d- b-ş-a b-r-ö b-r-ı d-p ö-ü-ö s-r-o b-r-m--------------------------------------------------Men anda başka biröö barbı dep özümö suroo berem.
Ал ---а--й--нөбү?
А_ м___ ү________
А- м-г- ү-л-н-б-?
-----------------
Ал мага үйлөнөбү? 0 A--maga--y---öbü?A_ m___ ü________A- m-g- ü-l-n-b-?-----------------Al maga üylönöbü?
Мы пачынаем вучыць сваю родную мову будучы немаўлятамі.
Гэта адбываецца цалкам аўтаматычна.
Мы гэтага не заўважаем.
Але пры вывучэнні наш мозг павінны шмат працаваць.
Напрыклад, калі мы вучым граматыку, наш мозг вельмі заняты.
Кожны дзень ён чуе новыя рэчы.
Ён пастаянна атрымлівае новыя імпульсы.
Але мозг не можа апрацоўваць кожны імпульс асобна.
Ён павінен дзейнічаць эканомна.
Таму ён арыентуецца на заканамернасці.
Мозг запамінае тое, што ён часта чуе.
Ён рэгіструе, як часта сустракаецца тая ці іншая рэч.
З гэтых прыкладаў ён затым утварае граматычныя правілы.
Дзеці ведаюць, ці з'яўляецца сказ правільным або не.
Але яны не ведаюць, чаму гэта так.
Іх мозг ведае правілы, не вывучаючы іх.
Дарослыя вывучаюць мовы па-іншаму.
Яны ўжо ведаюць структуры роднай мовы.
Гэта мовы фарміруюць аснову для новых граматычных правілаў.
Але каб нешта вывучаць, дарослым патрэбныя заняткі.
Калі мозг вывучае граматыку, у ім будуецца трывалая сістэма.
Гэта бачна, напрыклад, па назоўніках і дзеясловах.
Яны захоўваюцца ў розных участках мозгу.
Пры іх апрацоўцы робяцца актыўнымі розныя ўчасткі.
Таксама простыя правілы вывучаюцца па-іншаму, у адрозненні ад складаных.
Пры вывучэнні складаных правілаў некалькі ўчасткаў мозгу працуюць разам.
Як мозг вывучае граматыку яшчэ не даследавана.
Але вядома, што тэарэтычна ён можа вывучыць любую граматыку…